Τελειομανία στα παιδιά: προνόμιο ή πρόβλημα;

Τελειομανία στα παιδιά: προνόμιο ή πρόβλημα;

Πολύ συχνά θα έχετε ακούσει γονείς άλλων παιδιών να λένε ότι το παιδί τους δεν πήγε για ύπνο ως τα ξημερώματα γιατί δεν είχε τελειοποιήσει μια εργασία του. Προσέξτε τη διατύπωση. Όχι «τελειώσει» αλλά «τελειοποιήσει». Το λένε με καμάρι και υπερηφάνεια για το παιδί τους γιατί δυστυχώς δεν αναγνωρίζουν το πρόβλημα. Είναι εντελώς διαφορετικό να είναι κανείς τελειομανής και εντελώς διαφορετικό να έχει υψηλά standards. Οι γονείς που μεγαλώνουν παιδιά με τελειομανία, αποκλείεται να μην έχουν διαπιστώσει πόσο δύσκολο είναι αυτό. Ξεσπάσματα σε κλάματα γοερά, σκισμένες εργασίες πεταμένες στο πάτωμα πάνω που θα τελείωναν είναι λίγα μόνο από τα συμπτώματα που μπορεί να παρουσιάσει ένα παιδί με τελειομανία. Πρόκειται για σοβαρό πρόβλημα που δεν γνωρίζει ηλικία. Τελειομανής μπορεί να είναι κάποιος από πολύ μικρός και αυτό να τον ακολουθεί και στην εφηβεία αλλά και στην ενήλικη ζωή του. Πώς αντιμετωπίζουμε το παιδί με τελειομανία;

-Τι είναι αυτό που καθορίζει την τελειομανία;

Είναι πολύ σημαντικό και για τα παιδιά και για τους μεγάλους να έχουν μεγάλες προσδοκίες από τον εαυτό τους. Αυτό όμως είναι διαφορετικό από το να μην ικανοποιούνται με τίποτα λιγότερο από την τελειότητα. Το κυνήγι της τελειότητας γίνεται κάτι σαν μανία που τελικά περισσότερο ταλαιπωρεί τον άνθρωπο παρά τον προάγει.

Οι τελειομανείς πολύ συχνά θέτουν μη ρεαλιστικούς στόχους για τους εαυτούς τους και στη συνέχεια πιέζονται υπερβολικά για να πετύχουν τους στόχους αυτούς. Το 9 με άριστα το 10 είναι κακό για τον τελειομανή. Το 9.5 είναι επίσης κακό και το 9.9 με άριστα το 10 είναι βάσανο και ακόμα μεγαλύτερη ταλαιπωρία. «Τι έκανα λάθος και δεν πήρα άριστα; Είμαι τόσο άχρηστος που κατάφερα να πάρω 9.9 αλλά όχι 10;» Παραλογισμοί δίχως τέλος που συνεπάγονται τεράστια, πραγματικά τεράστια ταλαιπωρία για τους ίδιους αλλά και για τους γύρω τους.

Όταν πια καταφέρνουν να αριστεύσουν; Το αποδίδουν στην καλή τους τύχη και αμφιβάλλουν αν θα μπορέσουν να το επαναλάβουν για δεύτερη και τρίτη φορά. Είναι ανασφαλή άτομα και αγαπούν να αυτομαστιγώνονται.

-Τύποι τελειομανίας

Κάποιοι επιστήμονες ισχυρίζονται ότι η τελειομανία μπορεί να κάνει ένα παιδί να διαπρέψει αργότερα στη ζωή του. Άλλοι όμως διαφωνούν και λένε ότι η τελειομανία είναι πάντα καταστροφική για τον άνθρωπο. Οι ειδικοί έχουν καταλήξει σε τρεις τύπους τελειομανίας. Κάπως έτσι, υπάρχουν οι αυτοπροσανατολισμένοι τελειομανείς, οι οποίοι έχουν μη ρεαλιστικές προσδοκίες από τον εαυτό τους. Οι ετεροπροσανατολισμένοι τελειομανείς που θέτουν μη ρεαλιστικά πρότυπα για τους άλλους ανθρώπους και οι κοινωνικά προσδιορισμένοι τελειομανείς, οι οποίοι πιστεύουν ότι άλλοι άνθρωποι, όπως είναι οι γονείς τους ή οι προπονητές τους, έχουν μη ρεαλιστικές προσδοκίες από εκείνους. Και οι τρεις τύπου τελειομανίας μπορούν να είναι επιβλαβείς για την ψυχική υγεία ενός παιδιού.

-Τα συμπτώματα της τελειομανίας

Τα συμπτώματα της τελειομανίας ποικίλουν ανάλογα με την ηλικία του ατόμου και τον τύπο της τελειομανίας που καταβάλλει το άτομο. Σε γενικές γραμμές όμως τα συμπτώματα αυτά είναι: η υπερβολική ευαισθησία στην κριτική αλλά και το γεγονός ότι τα άτομα αυτά είναι εξαιρετικά επικριτικά και αυστηρά με τους άλλους ανθρώπους. Οι τελειομανείς το παρακάνουν με την αυτοκριτική τους, είναι μονίμως σε δύσκολη θέση και πάντα επιφυλακτικοί με τους άλλους. Όταν κάνουν λάθος, η ανοχή τους είναι σε δοκιμασία. Απογοητεύονται βαθιά και πιθανόν να υποφέρουν. Ανησυχούν υπερβολικά πολύ για το ενδεχόμενο αποτυχίας και δεν αποκλείεται να απορρίπτουν την εμπλοκή τους σε μεγάλα projects από φόβο ότι δεν θα είναι τέλειοι σε ό,τι αναλάβουν.

-Τι είναι εκείνο που μπορεί να πυροδοτήσει την τελειομανία ενός παιδιού;

Κάποιες έρευνες έχουν δείξει ότι η τελειομανία σχετίζεται σημαντικά με ψυχικές ασθένειες όπως είναι η ιδεοψηχαναγκαστική διαταραχή ή οι διατροφικές διαταραχές. Αυτό κάνει τους επιστήμονες να πιστεύουν ότι η τελειομανία έχει και βιολογική προέλευση. Την τελειομανία όμως ενός παιδιού, πολλές φορές πυροδοτούν οι ίδιοι οι γονείς του. Όταν οι γονείς επαινούν το παιδί τους για το ότι είναι το εξυπνότερο σε όλο το σχολείο ή το πιο γρήγορο παιδί στο τρέξιμο, είναι δυνατόν να το κάνουν να εθιστεί στους επαίνους της τελειότητας και να τους ζητά με μανία. Υπάρχουν όμως και οι γονείς εκείνοι που είναι οι ίδιοι τελειομανείς και μοιραία κάνουν το ίδιο και στα παιδιά τους.

Άλλοι λόγοι που μπορεί να πυροδοτήσουν την τελειομανία στα παιδιά έχουν να κάνουν με στοιχεία του χαρακτήρα τους. Παιδιά υπερβολικά ευαίσθητα που δεν θέλουν να απογοητεύσουν τους γονείς τους αποτυγχάνοντας, πολλές φορές χάνονται ανάμεσα στην πλήρη αποτυχία, το μέτριο αποτέλεσμα και το σχεδόν άριστο, με αποτέλεσμα να αναγνωρίζουν ως αποδεκτό το αποτέλεσμα εκείνο που είναι απολύτως άριστο. Αυτό και μόνο.

Και φυσικά, οι τραυματικές εμπειρίες που μπορεί να έχουν κάποια παιδιά, είναι δυνατόν να τα κάνουν να αισθάνονται ότι αξίζουν την αγάπη των άλλων μόνο αν είναι τέλεια σε όλα. Είναι παιδιά πολύ ταλαιπωρημένα που έχουν χαμηλή αυτοεκτίμηση και μοιάζουν να κυνηγούν την ουρά τους, διεκδικώντας μανιωδώς την τελειότητα.

-Πώς αντιμετωπίζεται η τελειομανία;

Οι τάσεις που έχει το παιδί προς την τελειομανία πρέπει να αντιμετωπίζονται από πολύ πολύ νωρίς. Προσπαθήστε να το επαινείτε για τις προσπάθειές του και όχι για το αποτέλεσμα. Μοιραστείτε μαζί του ιστορίες με δικές σας αποτυχίες ή αποτυχίες άλλων αλλά φροντίστε στο τέλος να υπάρχει φως. Διδάξτε το παιδί σας πώς να διαχειρίζεται την απογοήτευση, την απόρριψη, πώς να διαχειρίζεται με υγιή τρόπο τα λάθη του. Αγκαλιάστε το και πείτε του ότι αυτό που θέλετε περισσότερο από εκείνο είναι να είναι υγιές, ευτυχισμένο, ισορροπημένο και να προοδεύει ήρεμα και φυσιολογικά. Δεν περιμένετε θαύματα. Ένα θαύμα είναι από μόνο του χωρίς να κάνει τίποτα!

Share This